IASEasyWay दैनिक चालू घडामोडी (२० जुलै २०२६): UPSC नागरी सेवा परीक्षा आणि MPSC राज्यसेवा परीक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या दैनिक घडामोडींचे सविस्तर विश्लेषण.
१. भारत-युरोपियन युनियन (EU) मुक्त व्यापार करार (FTA) अंतिम टप्प्यात
चर्चेत का? भारत आणि युरोपियन युनियन दरम्यान द्विपक्षीय व्यापार आणि गुंतवणूक कराराची (BTIA) चर्चा अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे.
- भारतीय उद्योगांना फायदा: कापड उद्योग, चामड्याच्या वस्तू, औषध निर्माण (Pharmaceutics) आणि आयटी क्षेत्राला युरोपियन बाजारपेठेत मोठा वाव मिळणार आहे.
- महत्त्वाचे मुद्दे: कार्बन बॉर्डर टॅक्स (CBAM), बौद्धिक संपदा अधिकार (IPR) आणि कृषी क्षेत्रातील सबसिडी या विषयांवर अजूनही चर्चा सुरू आहे.
- व्यापारी महत्त्व: EU हा भारताचा तिसरा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे.
२. ई-प्रशासनात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चा वापर: नीती आयोगाचा अहवाल
चर्चेत का? नीती आयोगाने सार्वजनिक सेवांमध्ये AI च्या जबाबदार वापरासाठी राष्ट्रीय आराखडा प्रसिद्ध केला आहे.
- बहुभाषिक सेवा: भारतीय संविधानातील २२ अनुसूचित भाषांमध्ये AI वर आधारित नागरिक सेवा उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट.
- पारदर्शकता व गती: थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) आणि तक्रार निवारण यंत्रणा अधिक गतिमान होणार.
- माहितीची गोपनीयता: नागरिकांच्या डेटा सुरक्षेसाठी स्वतंत्र AI नैतिक समितीची शिफारस.
३. भारताचे खाजगी अंतराळ क्षेत्र आणि विक्रम-१ मोहीम
चर्चेत का? IN-SPACe च्या मार्गदर्शनाखाली भारताच्या खाजगी अंतराळ क्षेत्रातील उपग्रह प्रक्षेपणाने नवीन टप्पा गाठला आहे.
- भारतातील अंतराळ तंत्रज्ञान स्टार्टअप्स आता व्यावसायिक उपग्रह सोडण्यास सक्षम बनत आहेत.
- जागतिक स्तरावर भारताला कमी खर्चातील विश्वसनीय स्पेस हब म्हणून ओळख मिळत आहे.
४. महाराष्ट्र विशेष: समृद्धी महामार्ग व जैविक विविधतेचे जतन
चर्चेत का? महाराष्ट्र पर्यावरण व हवामान बदल विभागाने राज्यातील महत्त्वाच्या पाणथळ जागांना (Wetlands) संरक्षित दर्जा देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
- पश्चिम घाटातील सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाच्या कॉरिडोअरमध्ये नवीन वृक्षारोपण आणि वन्यजीव संवर्धन मोहीम.
- MPSC पूर्व आणि मुख्य परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
MPSC मुख्य परीक्षा सराव प्रश्न:
“महाराष्ट्रातील पाणथळ जमिनींचे (Wetlands) परिसंस्थेतील महत्त्व स्पष्ट करा आणि त्यांच्या संरक्षणासाठी राज्य सरकारने घेतलेल्या उपायांचे मूल्यमापन करा.”