इयत्ता १२ वी इतिहास (State Board) विषयातील प्रकरणानुसार वस्तुनिष्ठ प्रश्न, बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) आणि संक्षिप्त उत्तरे. MPSC राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेसाठी हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे.
प्रकरण १: युरोपातील प्रबोधन आणि विज्ञानाचा विकास
प्रश्न १. आधुनिक विज्ञानाचा पाया कोणी घातला?
(A) गॅलिलिओ
(B) लिओनार्डो दा व्हिंची
(C) कोपरनिकस
(D) युरोपियन खलाशी
उत्तर: (A) गॅलिलिओ
प्रकरण २: युरोपीय वसाहतवाद
प्रश्न २. औद्योगिक क्रांतीची सुरुवात प्रथम कोणत्या देशात झाली?
(A) फ्रान्स
(B) जर्मनी
(C) इंग्लंड
(D) अमेरिका
उत्तर: (C) इंग्लंड
प्रकरण ३ & ४: भारत आणि मराठ्यांचे वसाहतवादविरोधी धोरण
| घटनेचे नाव | वर्ष / संदर्भ | महत्त्वाचे वैशिष्ट्य |
|---|---|---|
| छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जलदुर्ग धोरण | १७ वे शतक | आरमाराची स्थापना करून परकीय वसाहतवाद्यांना (पुर्तुगीज, इंग्रज, सिद्दी) अटकाव. |
| वसईची लढाई | १७३९ | चिमाजी आप्पांनी पोर्तुगीजांचा पराभव करून वसईचा किल्ला जिंकला. |
| आझाद हिंद सेना | १९४२-४५ | नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी सैनिकी लढा उभारला. |
प्रकरण ५: भारत: सामाजिक व धार्मिक सुधारणा चळवळी
प्रश्न ३. ‘सत्यशोधक समाजाची’ स्थापना कोणी केली?
(A) महात्मा जोतीराव फुले (२४ सप्टेंबर १८७३)
(B) राजा राममोहन रॉय
(C) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
(D) महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे
उत्तर: (A) महात्मा जोतीराव फुले
प्रश्न ४. राजर्षी शाहू महाराजांनी वसतिगृहांची स्थापना का केली?
उत्तर: बहुजन, दलित आणि ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना कोल्हापुरात उच्च शिक्षणाची सोय व्हावी आणि जातीभेद नष्ट व्हावा यासाठी.