MPSC आणि UPSC दोन्ही परीक्षांमध्ये विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयावर हमखास प्रश्न विचारले जातात. यात भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.
चांद्रयान-३ (Chandrayaan-3)
भारताने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यशस्वीरित्या उतरणारा पहिला देश बनण्याचा मान मिळवला. या मोहिमेमध्ये प्रज्ञान रोव्हर आणि विक्रम लँडरचा समावेश होता. या मोहिमेमुळे चंद्रावरील पाण्याचे अस्तित्व आणि खनिजांचा अभ्यास करण्यास मदत होणार आहे.
गगनयान मोहीम (Gaganyaan)
गगनयान ही भारताची पहिली मानवी अंतराळ मोहीम आहे. याअंतर्गत ३ अंतराळवीरांना (Vyomanauts) पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत (Low Earth Orbit – LEO) ४०० किमी उंचीवर पाठवले जाईल. यासाठी GSLV Mk III (LVM3) या प्रक्षेपकाचा वापर केला जाईल.
आदित्य-L1 (Aditya-L1)
सूर्याचा अभ्यास करणारी ही भारताची पहिली अंतराळ वेधशाळा आहे. ही वेधशाळा ‘Lagrange Point 1’ (L1) जवळ ठेवली गेली आहे, जिथून सूर्याचे निरीक्षण विनाअडथळा करता येते. कोरोनल मास इजेक्शन (CME) आणि सौर वादळांचा अभ्यास करणे हा याचा मुख्य उद्देश आहे.
Previous Year Question (PYQ)
MPSC Mains 2022: भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाचे विविध टप्पे आणि यश विशद करा. (Discuss the various phases and achievements of India’s space program.)